Kolon ve Rektum Kanseri Önlenebilir mi?

Kolorektal kanser gelişmesini kesin olarak önleyecek bir yol olmamakla beraber kişi özellikle de kontrol edilebilir risk faktörlerini elimine ederek kendi riskini azaltabilir.

Düzenli taramalar ile kolon ve rektum kanserinin tamamen tedavi edilebileceği erken bir evrede teşhis etmek mümküdür. Bunun yanında henüz kansere dönüşmemiş poliplerin saptanarak çıkarılması olası kolorektal kanser gelişimini de önlemektedir.

Kolorektal Kanser Tarama Çalışmaları

Tarama, hastalıklı ilgili şikayet ya da bulgusu olmayan kişilerde kanser ya da kanser öncesi lezyonların saptanması için yapılan işlemlerdir. Kolorektal kanserin önlenmesinde en etkili silahımız düzenli taramanın yapılmasıdır.

Anormal hücrelerin büyüyerek polip oluşmasına neden olmasının başlangıcı ile kolorektal kanser gelişmesi arasında geçen süre yaklaşık 10-15 yıl kadardır.Düzenli tarama programları ile poliplerin çoğu henüz kanser gelişmemiş iken saptanıp çıkarılabilir. Tarama ile aynı zamanda gelişmiş kolorektal kanserleri de tam tedavisinin yapılabileceği erken evrede teşhis etmek de mümkün olmaktadır.

Kolon ve rektum kanseri için risk altında olmayan bireylerde taramaya 50 yaşında başlanması önerilmektedir. Değişik tarama yöntemleri uygulanmaktadır. Kolorektal kanser için belirgin aile hikayesi olan kişiler gibi yüksek risk grubunda olanlarda ise taramalara daha genç yaşlarda başlanmasında fayda vardır.

Kolorektal kanser taramasında kullanılan testler nelerdir ?

  •  Dışkıda gizli kan aranması Pozitif olması polip veya kanser belirtisi olabilir.
  •  Dışkı DNA testi Alınan bir parça dışkıda kanser ya da polip oluşumuna neden olabilen bazı DNA bozuklukları için genetik araştırmalar yapılabilir.
  •  Sigmoidoskopi Yumuşak ve ucu ışıklı bir tüp ile rektum ve aşağı kolon düzeyinde polip veya kanser varlığı araştırılır.
  •  Kolonoskopi Daha uzun ve yine yumuşak ışıklı bir tüp ile rektum ve tüm kolonun içi görülebilir.
  •  Çift kontrastlı baryum enema Bu radyografik tetkik ile kolon ve rektum değerlendirilebilir
  •  BT kolonografi (sanal kolonoskopi) Bu kolon ve rektumu değerlendirmek için yapılan spesifik bir tomografi çekimidir.

Fiziksel Aktivite ve Doğru Beslenme ile Kolon Rektum Kanseri Önlenebilir mi ?

Günümüzde kolon ve rektum kanseri riskini azaltmak için diyet ve aktivite ile ilgili öneriler;

  •  Özellikle göbek çevrenizin artmasına neden olan kilo alımından ve obeziteden uzak durun
  •  Fiziksel aktivitenizin sıklığını ve yoğunluğunu artırın
  •  Kırmızı ve işlenmiş et tüketiminizi azaltın.
  •  Daha fazla sebze ve meyve tüketin
  •  Kalsiyum ve vitamin D düzeylerinizin normal olduğunu kontrol edin
  •  Aşırı alkol alımından kaçının
  •  Sigarayı bırakın.

Bazı çalışmalarda düzenli olarak aspirin veya diğer non-steroidal anti-inflamatuar ilaçların kullanılmasının kolorektal kanser ve polip gelişme riskini azalttığı gösterilmiştir. Bu çalışmalarda genellikle artrit veya kalp krizi önleme amaçlı bu ilaçları düzenli kullanan kişiler değerlendirilmiştir. Başka çalışmalar da, erken evre kolorektal kanser tedavisi yapılmış veya polipleri çıkarılmış hastalarda kullanılan aspirinin poliplerin gelişmesini önlediği yönünde bulgular elde edilmiştir.

FAP hastalarında, ABD’de FDA tarafından onaylanmış bir ilaç olan Celcoxib (Celebrex) kullanılmasının polipleri azalttığıgösterilmiştir. Bu ilacın mide kanamasına yol açma riski daha az olmakla beraber kalp krizi ve inme riskini artırmaktadır. O nedenle bu tip ilaçlar hekim önerisi ve kontrolü olmadan kullanılmamalıdır.

Menapoz tedavisinde kullanılan östrojen ve progesteron ilaçları kadınlarda kolorektal kanser gelişme riskini azaltabilir ancak menapoz sonrası bu hormonları alan kadınlarda ortaya çıkan kanserler daha ileri evrelerde görülebilmektedir. Menapozda alınan bu ilaçlar kemik erimesi riskini de azaltmasının yanı sıra kadınlarda kalp hastalığı, pıhtı atması, meme ve akciğer kanseri gelişme risklerini ise artırmaktadır. O nedenle bu ilaçlar kullanılmaya başlanmadan önce mutlaka artıları ve eksileri hekiminiz ile tartışılmalıdır.