Doğuma Bağlı Anal Sfinkter Yaralanması ve Tedavisi

Doğuma bağlı anal sfinkter yaralanmaları, uzun dönemde önemli şikâyetlere yol açabilen ve hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir durumdur.

Vaka Örneği

32 yaşındaki kadın hasta, iki zor vajinal doğum sonrası yaklaşık 5 yıldır gaz ve dışkı kaçırma ile birlikte cinsel fonksiyon bozukluğu şikâyetleri nedeniyle başvurmuştur. Yapılan muayenede anal sfinkter tonusunda azalma, perineal doku defekti ve rektosel saptanmıştır. Gerekli görüntüleme ve anal fizyoloji testlerinin ardından hastaya;

• Sfinkter Onarımı
• Perinoplasti
• Vajinal Arka Duvar Onarımı

Rektovajinal septum onarımı uygulanmıştır.

Sorunun Kaynağı Nedir?

Vajinal doğum sırasında oluşabilen 3. ve 4. derece perineal yırtıklar, anal sfinkter ve pelvik taban kaslarında kalıcı hasara yol açabilir. Zamanla bu hasar şu şikâyetlere neden olabilir:

• Gaz ve dışkı kaçırma (anal inkontinans).
• Cinsel işlev bozukluğu (ağrı, his kaybı, cinsel ilişki sırasında zorlanma).
• Tekrarlayan idrar yolu ve vajinal enfeksiyonlar.
• Dışkılama güçlüğü

Tedavi Nasıl Planlanır?

Tedavi; şikâyetlerin türüne ve şiddetine, hastanın yaşı ve doğum öyküsüne, mevcut anatomik hasara göre kişiye özel ve aşamalı olarak planlanır.

Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi

Hafif ve orta şiddetteki şikâyetlerde ilk tercih edilir:

• Pelvik taban rehabilitasyonu,(Kegel egzersizleri, biofeedback, elektrik stimülasyonu).
• Diyet düzenlenmesi ve dışkı düzenleyici tedaviler.
• Yaşam tarzı değişiklikleri.
• Uygun hastalarda sakral sinir stimülasyonu (SNS).

Cerrahi Tedavi Kimler İçin Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelir:

• Konservatif tedavilere yanıt alınamaması.
• Belirgin perineal doku ve sfinkter defekti bulunması.

Kas yapısı iyi olan hastalarda cerrahi sonuçlar genellikle daha yüz güldürücüdür.

Perineal Doku Defekti Ne Anlama Gelir?

• Kaslar arasında açıklık (perineal destek dokusunun kaybı).
• Rektum ile vajen arasındaki destek dokunun zayıflaması.
• Doğuma bağlı skarlaşma ve doku kaybı.

Bu durumda kaslar egzersizle güçlendirilse bile, yeterli destek ve kapanma sağlanamaz. Çünkü sorun sadece fonksiyonel değil, anatomiktir. Bu nedenle belirgin defekt varlığında ameliyatsız tedaviler çoğu zaman yetersiz kalır.

Sekonder Sfinkteroplasti ve Perineal Rekonstrüksiyon Nedir?

Bu ameliyatlar doğumdan yıllar sonra bile yapılabilir ve şunları içerir:

• Anal sfinkter onarımı,
• Perinoplasti,
• Vajinal arka duvar onarımı,
• Rektovajinal septum onarımı yapılır ve eşlik eden organ sarkması (prolapsus) varsa, aynı seansta düzeltilebilir.

Özetle

• Doğuma bağlı sfinkter yaralanmalarına bağlı gelişen sorunlar tedavi edilebilir.
• Tedavi genellikle egzersiz ve rehabilitasyonla başlar, gerekirse cerrahiye kadar ilerler.
• Amaç sadece gaz ve dışkı kaçırmayı değil, yaşam kalitesini ve cinsel sağlığı da iyileştirmektir.